Tôi ngày càng tin rằng thế hệ 8x là một thí nghiệm xã hội rất kỳ quái. Sinh ra bởi thế hệ 5x, lớn lên cùng thế hệ 9x, nuôi dưỡng thế hệ Alpha, phục vụ khách hàng Gen Z, báo cáo sếp Gen X, và mỗi tháng đều đặn đóng góp cho Ngân hàng TMCP Gia Đình. Một đời làm dâu trăm họ.
Bố mẹ chúng tôi phần lớn sinh những năm 50 thế hệ sinh ra trong chiến tranh, lớn lên trong thiếu đói, trưởng thành trong thời bao cấp và già đi trong thời đại AI. Họ từng đi bộ hàng chục cây số mua vài cân gạo, dùng phiếu mua thịt, chắt chiu từng đồng, xây nhà bằng cả đời tích cóp. Mỗi lần chở mẹ tôi về quê trên con đường giờ phủ nhựa phẳng lỳ bà đều kể ngày xưa bà gánh gạo chân đất lên đây, rồi bố lấy mẹ đón dâu từ Hải Dương đạp xe về Hải Phòng rồi lại đạp lên Đông Anh… Cho nên cách yêu thương của họ cũng rất khác. Yêu là lo. Lo là quản. Quản là mắng. Mắng chưa được thì đánh. Ngày ấy nếu phụ huynh không đánh con thì hàng xóm còn nghi ngờ gia đình có vấn đề.
Hỏi mười ông 8x thì chín ông quen với roi mây hơn là lời động viên. Tôi không nhớ bố mẹ đã bao giờ nói “Con giỏi lắm”, nhưng nhớ rất rõ những câu: “Mày biết cái gì”, “Cãi à?”, “Tao đẻ ra mày đấy”.
Ấy thế mà bây giờ đến lượt mình làm bố. Chuyên gia bảo không được quát trẻ, phải lắng nghe, phải đồng hành, phải tôn trọng cảm xúc. Thế là một ông 8x từng bị ăn roi vì làm vỡ cái bát giờ phải ngồi trước mặt con: “Beer à, bố hiểu cảm xúc của con”, “Cafe à, con có thể chia sẻ với bố”. Nhiều lúc nói xong chính mình còn muốn bật cười vì hồi bằng tuổi chúng nó, tôi mà chia sẻ cảm xúc thì khả năng cao cảm xúc ấy sẽ được giải quyết bằng dép tổ ong.
Tức là thế hệ 8x có một nhiệm vụ rất khó: bị nuôi bằng phương pháp cũ, nhưng phải nuôi con bằng phương pháp mới. Mà chưa hết buổi sáng phải nhẹ nhàng với con, buổi chiều phải nhẹ nhàng với khách hàng, buổi tối phải nhẹ nhàng với bố mẹ, trong khi bản thân mình thì chẳng thấy ai nhẹ nhàng cả. Nhiều lúc tôi thấy thế hệ 8x giống cái giảm xóc của một chiếc xe tải. Bên dưới là bố mẹ, bên trên là con cái, ở giữa là sếp, khách hàng, ngân hàng và bảng sao kê. Cú xóc nào cũng đi qua mình.
Tôi nhớ năm ngoái sau nhiều năm tích cóp, vợ chồng tôi chuyển sang một khu ở mới không phải khu sang nhất, chỉ yên tĩnh hơn, nhiều cây xanh hơn, không khí tốt hơn. Tôi nghĩ tuổi già của bố mẹ sẽ dễ chịu hơn. Tôi tính đủ thứ: thang máy, bệnh viện, công viên, an ninh, tiện ích. Nói chung làm đúng bài của một đứa con trung niên. Kết quả là cãi nhau. Bố mẹ bỏ về nhà cũ. Trước khi đi, bố tôi để lại một câu mà đến giờ tôi vẫn nhớ: “Ở đây bần cố nông cũng mua được, chúng mày đừng có tinh tướng”.
Nghe xong tôi đứng hình. Không phải vì giận, mà vì tôi phát hiện ra một chân lý: có những kỳ thi trong cuộc đời không có đáp án, đặc biệt là kỳ thi làm con. Sau này nghĩ kỹ tôi mới hiểu bố tôi không chê căn nhà, ông đang bảo vệ quyền được quyết định cuộc đời mình.
Và đó cũng là lúc tôi hiểu vì sao người già dễ bị lừa. Không phải vì họ ít thông minh hơn, mà vì họ đang cố giữ lấy cảm giác mình vẫn còn quan trọng. Anh đa cấp nói “Bác có tầm nhìn”, con trai nói “Bố nhầm rồi”. Anh sale nói “Bác là nhà đầu tư”, con gái nói “Mẹ bị lừa rồi”. Anh bán sở hữu kỳ nghỉ nói “Bác xứng đáng tận hưởng tuổi già”, con cháu nói “Đừng mua”. Nếu là một người đang già đi, bạn muốn nghe câu nào hơn?
Nghĩ cũng buồn cười. Lúc bé bố mẹ dạy không được mở cửa cho người lạ, không được nhận quà, không được đưa tiền cho người lạ. Đến lúc già, chính họ lại là người chuyển khoản cho người lạ nhanh nhất. Có lẽ bởi người lạ không bao giờ làm họ cảm thấy già không bảo “Bố sai rồi” hay “Mẹ không hiểu đâu”, chỉ nói “Bác còn minh mẫn lắm”, “Bác còn trẻ lắm”, “Bác còn cơ hội lắm”. Mà con người suy cho cùng sống bằng hy vọng, đặc biệt là khi tuổi tác ngày một nhiều hơn.
Cho nên tôi càng lớn càng thấy thương cả hai phía. Bố mẹ không xấu, họ chỉ già đi. Chúng ta không vô tâm, chúng ta chỉ mệt. Mệt vì vừa phải kiếm tiền, vừa phải nuôi con, vừa phải báo hiếu, vừa phải chữa lành những vết thương tuổi thơ mà chính mình chưa hiểu hết.
Có lẽ đó mới là định nghĩa chính xác nhất của thế hệ 8x. Thế hệ đầu tiên bị đánh để trưởng thành rồi lớn lên đọc sách học cách không đánh con. Thế hệ đầu tiên bị quát mắng để nên người rồi lớn lên học cách nói lời yêu thương. Thế hệ đầu tiên vừa phải làm cha mẹ của con mình, vừa phải làm cha mẹ của chính bố mẹ mình. Mà công bằng thì nói đấy là một công việc khó hơn kiếm tiền rất nhiều. Bởi kiếm tiền chỉ cần năng lực, còn làm con, làm cha, làm mẹ cùng một lúc thì đôi khi cần cả một đời để học.
Nguồn từ Mr Kiên Vũ
